ESG và bài toán giữ người giữa thời bão giá và bất ổn

Tình trạng nhân sự giỏi rời bỏ doanh nghiệp nhỏ đang ngày càng phổ biến. Bài viết phân tích vai trò sống còn của ESG trong việc giữ chân người tài, thông qua những ví dụ thực tế về các doanh nghiệp biết đầu tư đúng vào văn hóa, quản trị và sự phát triển bền vững từ bên trong.

Khi người giỏi ra đi không vì lương

Cuối năm 2024, báo cáo từ một nền tảng tuyển dụng uy tín chỉ ra rằng hơn 48% nhân sự giỏi tại các doanh nghiệp nhỏ Việt Nam nghỉ việc không phải vì thu nhập, mà vì môi trường làm việc thiếu công bằng, không có định hướng phát triển rõ ràng hoặc kiệt sức vì bị dồn ép công việc. Điều này đang trở thành xu hướng phổ biến và là một lời cảnh tỉnh cho những doanh nghiệp vốn đã yếu về năng lực tài chính, nay lại thêm thách thức về con người.

Giữ chân nhân sự giỏi chưa bao giờ chỉ là bài toán lương. Khi doanh nghiệp không có năng lực tạo ra một không gian làm việc đáng ở lại nơi nhân viên cảm thấy được tôn trọng, được học hỏi, được nhìn thấy hành trình phát triển của mình, thì những người tốt nhất sẽ là người ra đi đầu tiên. Chính ở điểm này, ESG, đặc biệt là khía cạnh xã hội (Social) và quản trị (Governance) đã bước vào như một đòn bẩy chiến lược mà doanh nghiệp nhỏ không nên bỏ qua.

Doanh nghiệp nhỏ đang tự đẩy nhân viên rời đi

Ở nhiều doanh nghiệp quy mô dưới 50 người, văn hóa nội bộ thường xoay quanh cá nhân lãnh đạo. Khi người đứng đầu không quan tâm đến tính minh bạch, công bằng và cấu trúc phát triển lâu dài cho đội ngũ, nhân sự sẽ nhanh chóng rơi vào cảm giác tù túng và vô định.

Một công ty sản phẩm công nghệ tại TP.HCM từng phải đối mặt với tỷ lệ nghỉ việc lên đến 50% trong năm 2021. Họ không thua về sản phẩm, cũng không thua vì lương, nhưng mất người vì nội bộ lộn xộn: thiếu cơ chế đánh giá rõ ràng, mâu thuẫn không được xử lý minh bạch, lộ trình phát triển nghề nghiệp không tồn tại. Sau một giai đoạn khủng hoảng, ban lãnh đạo quyết định thay đổi, không bằng cách tăng lương, mà bằng cách thay đổi cấu trúc điều hành theo nguyên tắc ESG.

Từ việc chuyển sang mô hình OKR thay cho KPI áp đặt, tổ chức các buổi đối thoại nội bộ mỗi tháng giữa nhân viên và CEO, đến việc công khai cơ chế đãi ngộ và cơ hội học hỏi cho từng nhóm nhân sự – những thay đổi nhỏ nhưng liên tục đã giúp họ giữ lại toàn bộ đội ngũ kỹ sư nòng cốt. Trong vòng 18 tháng, doanh nghiệp ổn định lại văn hóa, tạo ra không gian mà người giỏi muốn ở lại.

Không có tiền làm ESG nhưng có thể có tư duy làm đúng ngay từ đầu

Nghe đến ESG, nhiều người lập tức nghĩ đến các báo cáo hoành tráng, các tiêu chuẩn quốc tế phức tạp hay những dự án xanh hàng tỷ đồng. Thực ra, bản chất của ESG, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ không nằm ở ngân sách, mà nằm ở cách doanh nghiệp lựa chọn đối xử với con người và môi trường xung quanh.

Một thương hiệu cà phê đặc sản tại Kyoto với chỉ hơn 20 nhân viên đã lọt vào danh sách “Best Small Companies to Work For in Japan 2023”. Họ không có những chế độ lương thưởng cạnh tranh như tập đoàn, nhưng giữ được nhân sự qua nhiều năm nhờ triết lý quản trị rất con người: trao quyền cho nhân viên được phản biện, xây dựng quy trình thăng tiến minh bạch, coi trọng thái độ hơn thời gian làm việc. Không phải ESG với logo xanh, mà là ESG bắt đầu từ từng chính sách nhỏ gắn với giá trị cốt lõi.

Ở quy mô nhỏ, doanh nghiệp càng dễ áp dụng ESG theo cách tinh gọn và linh hoạt. Việc đầu tiên không phải là xây dựng bộ chỉ số, mà là đặt ra câu hỏi: “Chúng ta có đang tạo ra một nơi đáng để con người ở lại và trưởng thành không?”

Giữ người là bài toán bền vững

Một trong những ngộ nhận lớn nhất hiện nay là ESG chỉ phù hợp với các công ty lớn có điều kiện dư dả. Thực tế, chính doanh nghiệp nhỏ mới cần ESG nhất không phải để báo cáo ra bên ngoài, mà để giữ vững bên trong. Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, nhân sự nhảy việc liên tục, và chi phí tuyển dụng ngày càng đắt đỏ, việc giữ được một nhân viên giỏi ở lại lâu dài đã là một dạng “lợi nhuận” bền vững.

Không cần triển khai mọi thứ cùng lúc. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ:

• Cải thiện cách đánh giá hiệu suất theo hướng công bằng hơn

• Tạo không gian đối thoại giữa lãnh đạo và nhân viên

• Công khai hóa lộ trình phát triển nghề nghiệp

• Thiết lập chính sách hỗ trợ sức khỏe tinh thần hoặc linh hoạt giờ làm việc

Những điều tưởng nhỏ ấy, nếu làm đều đặn, sẽ định hình một văn hóa khác biệt, thứ mà người giỏi luôn tìm kiếm trong một nơi làm việc đáng để gắn bó.

Kết luận: ESG không phải là hình thức

Với doanh nghiệp nhỏ, mỗi nhân sự là một phần quan trọng trong sự sống còn của tổ chức. Mất một người giỏi có thể kéo theo mất cả dự án, mất khách hàng, mất tinh thần đội nhóm. Giữ được người, vì thế, không chỉ là bài toán nhân sự mà là bài toán chiến lược. ESG  nếu được hiểu và áp dụng đúng sẽ không còn là một bộ tiêu chuẩn xa lạ, mà là phương pháp sống còn để giữ được những người mà bạn không muốn mất.

KeyPerson – Đối tác chiến lược toàn cầu

KeyPerson tự hào sở hữu đội ngũ chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tài chính, công nghệ, và quản trị ESG. Với kinh nghiệm dày dặn qua nhiều dự án lớn, chúng tôi đã mang lại giá trị bền vững và thực tiễn cho nhiều doanh nghiệp ở các ngành nghề khác nhau. Đặc biệt, sự hợp tác chiến lược với các đối tác toàn cầu như AurionPro, Crif, và Synesgy đã giúp chúng tôi tích hợp các giải pháp tối ưu, tạo nên lộ trình chuyển đổi số và ESG đồng bộ cho từng khách hàng.

• AurionPro: Mang đến các giải pháp chuyển đổi số vượt trội cho doanh nghiệp và ngân hàng, tối ưu hóa vận hành.
• Crif: Hỗ trợ phân tích tín dụng thông minh và khai thác dữ liệu khách hàng hiệu quả.
• Synesgy: Đóng vai trò quan trọng trong xây dựng báo cáo ESG, giúp doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về bền vững.