AI ảnh hưởng gì tới ESG giữa tăng trưởng và tính bền vững

Kỷ nguyên AI đang làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và ra quyết định. Tuy nhiên, sự bùng nổ đầu tư vào công nghệ liệu có gây ảnh hưởng nào đến ESG hay không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích mâu thuẫn ngày càng rõ giữa tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững, từ đó đề xuất cách doanh nghiệp Việt có thể dung hòa để áp dụng được cả hai chiến lược này trong quá trình triển khai và phát triển.

Khi AI trở thành “cốt lõi” mới của doanh nghiệp

Kể từ cuối năm 2022, trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành từ khóa nóng nhất trong giới kinh doanh toàn cầu. Với tiềm năng tạo ra năng suất vượt trội, tối ưu chi phí và mở ra những thị trường mới, AI nhanh chóng chiếm lĩnh dòng vốn đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực như tài chính, sản xuất và bán lẻ. Không khó để nhận thấy rằng nhiều doanh nghiệp, từ tập đoàn đến SMEs, đang chuyển hướng ngân sách từ các chương trình phát triển bền vững sang các dự án công nghệ.

Một báo cáo gần đây của PwC cho thấy hơn 60% CEO toàn cầu đã điều chỉnh lại ngân sách ESG để ưu tiên cho AI và chuyển đổi số. Các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Amazon hay Meta cũng lần lượt thông báo “tạm hoãn” hoặc “xem xét lại” các cam kết ESG dài hạn, lấy lý do cần tập trung vào việc đón đầu làn sóng AI. Điều này đặt ra một câu hỏi không dễ trả lời: Liệu AI đang giúp tăng tốc ESG, hay ngược lại – đang đẩy ESG ra khỏi ưu tiên chiến lược?

ESG và AI: Mâu thuẫn hay hiểu nhầm trong định vị chiến lược?

AI và ESG có vẻ như nằm ở hai thái cực. AI đại diện cho tăng trưởng nhanh, hiệu quả tức thời và năng lực cạnh tranh. Trong khi đó, ESG đòi hỏi sự kiên nhẫn, đầu tư dài hạn và những chỉ số phi tài chính khó đo lường. Nhiều nhà quản trị, nhất là tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, coi ESG như một “chi phí bổ sung”, thứ không bắt buộc trong giai đoạn cần tăng trưởng bằng mọi giá. Họ cho rằng, khi chưa đủ nguồn lực để sống sót và phát triển, nói đến bền vững là một thứ xa xỉ.

Tuy nhiên, chính cách hiểu này đang bóp méo mối quan hệ thật sự giữa AI và ESG. Thay vì mâu thuẫn, hai yếu tố này cần được tích hợp để thúc đẩy lẫn nhau. Vấn đề không nằm ở bản chất, mà ở cách doanh nghiệp định vị và triển khai chiến lược.

AI có thể trở thành đòn bẩy cho ESG nếu doanh nghiệp hiểu đúng

Thực tế cho thấy AI hoàn toàn có thể hỗ trợ doanh nghiệp thực thi ESG một cách hiệu quả hơn. Trong khía cạnh môi trường, AI được sử dụng để theo dõi phát thải carbon theo thời gian thực, tối ưu hóa chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu lãng phí. Ở khía cạnh xã hội và quản trị, các thuật toán AI giúp cải thiện công bằng tuyển dụng, dự đoán rủi ro đạo đức trong hệ thống nhân sự, và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động báo cáo.

Một ví dụ đáng chú ý là Microsoft. Dù là một trong những công ty tiên phong đầu tư vào AI, họ vẫn duy trì và tăng cường các cam kết ESG bằng cách tích hợp AI vào hệ thống đánh giá hiệu quả bền vững. Các tập đoàn năng lượng sạch như Ørsted cũng dùng AI để giám sát hiệu suất của các trang trại điện gió, từ đó cải thiện chỉ số E (Environment) một cách trực tiếp.

Điều đó chứng minh rằng, vấn đề không nằm ở AI hay ESG, mà là ở tư duy lựa chọn của người lãnh đạo.

Lợi ích của việc tham gia đánh giá ESG

Doanh nghiệp Việt nên chọn cách tiếp cận nào trong kỷ nguyên AI?

Trong bối cảnh Việt Nam đang dần hội nhập sâu với các tiêu chuẩn quốc tế, ESG không còn là điều “nên có” mà đang trở thành điều kiện bắt buộc trong nhiều lĩnh vực, từ tài chính đến xuất khẩu. Việc chạy theo AI mà quên ESG sẽ khiến doanh nghiệp mất điểm trong mắt nhà đầu tư nước ngoài, khó tiếp cận vốn xanh và bị loại khỏi các chuỗi cung ứng toàn cầu đang ưu tiên nhà cung cấp bền vững.

Thay vì lựa chọn một trong hai, doanh nghiệp nên xây dựng chiến lược tích hợp: ứng dụng AI để nâng cao hiệu quả triển khai ESG, đồng thời sử dụng ESG để điều hướng cách sử dụng AI một cách có đạo đức và minh bạch. Đây không chỉ là cách tiếp cận thông minh, mà còn giúp doanh nghiệp tăng niềm tin với khách hàng, nhà đầu tư và cộng đồng.

Giải pháp dành cho doanh nghiệp Việt

Để hiện thực hóa điều đó, bước đầu tiên là nâng cao nhận thức của đội ngũ lãnh đạo, đặc biệt những người chịu trách nhiệm về chuyển đổi số và phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp giữa các phòng ban IT, HR và CSR trong cùng một chiến lược dài hạn.

Các đơn vị đào tạo, tư vấn như KeyPerson có thể đóng vai trò đồng hành quan trọng: từ việc tổ chức các khóa học ngắn hạn tích hợp ESG và AI, đến việc xây dựng bộ công cụ đánh giá và chiến lược ESG phù hợp với năng lực doanh nghiệp Việt.

Đừng để cuộc chơi công nghệ đánh mất sự bền vững

AI mang lại tốc độ. ESG mang lại chiều sâu. Trong một thế giới đang bất định, doanh nghiệp không thể chỉ chạy nhanh – mà cần chạy đúng hướng. Nếu biết kết hợp cả hai, doanh nghiệp sẽ không chỉ sống sót trong cuộc đua công nghệ, mà còn vươn xa nhờ nền tảng bền vững.