3 bài học từ các Ngân hàng đã thất bại khi áp dụng Blockchain

Nhiều ngân hàng quốc tế đã thất bại khi ứng dụng blockchain, không phải vì công nghệ không tốt, mà vì chọn sai vấn đề, sai thời điểm hoặc sai cách triển khai. Bài viết này chỉ ra 3 bài học đắt giá từ các dự án blockchain “sớm nở chóng tàn” trong ngành tài chính.

Blockchain không phải là công nghệ “cứ áp dụng là thành công”

Tính đến năm 2023, theo báo cáo của BCG và Boston Consulting, có tới 92% dự án blockchain thí điểm trong ngành tài chính đã không được mở rộng quy mô, phần lớn bị “đắp chiếu” sau giai đoạn thử nghiệm.

Điều đáng nói là trong số đó, có những ngân hàng lớn, sở hữu đội ngũ kỹ thuật hàng đầu và ngân sách triển khai dồi dào.

Vậy vì sao họ vẫn thất bại?
Câu trả lời nằm ở cách tư duy và lựa chọn chiến lược, chứ không phải ở bản thân công nghệ.

Bài học 1: Đừng chọn blockchain chỉ để “cho có”

Case: Banco Santander (Tây Ban Nha)

Santander từng gây chú ý với dự án One Pay FX, nền tảng chuyển tiền quốc tế cho khách hàng cá nhân sử dụng blockchain của Ripple. Mục tiêu ban đầu rất rõ ràng: giảm thời gian chuyển tiền xuyên biên giới từ vài ngày xuống còn vài phút.

Dự án được triển khai thử nghiệm ở 4 thị trường, nhận được nhiều kỳ vọng.

Nhưng đến năm 2020, Santander đã âm thầm dừng mở rộng One Pay FX.

Lý do:

  • Giao dịch thực tế không tăng như kỳ vọng

  • Người dùng vẫn chọn kênh truyền thống do lo ngại và thiếu hiểu blockchain

  • Hạ tầng pháp lý chưa theo kịp

  • Ripple vướng kiện tụng với SEC (Mỹ), gây ảnh hưởng niềm tin

? Bài học:
Đừng làm blockchain vì “các ngân hàng khác đang làm” hay vì “đây là xu hướng”.
Nếu vấn đề khách hàng đang gặp không thực sự cần đến blockchain, việc áp dụng chỉ làm quy trình phức tạp hơn.

Bài học 2: Không có chiến lược dữ liệu, blockchain sẽ không phát huy giá trị

Case: ASX (Sở giao dịch chứng khoán Úc)

ASX từng công bố thay thế toàn bộ hệ thống xử lý giao dịch chứng khoán CHESS bằng công nghệ blockchain (DLT) của Digital Asset Holdings. Dự án được định giá hơn 250 triệu USD và triển khai trong gần 7 năm.

Cuối năm 2022, họ chính thức tuyên bố hủy bỏ toàn bộ dự án.

Nguyên nhân được công bố:

  • Kiến trúc hệ thống quá phức tạp

  • Không đủ dữ liệu lịch sử để kiểm thử đúng quy mô

  • Các bên liên quan không có chuẩn chung về dữ liệu & vận hành

? Bài học:
Blockchain không thể hoạt động hiệu quả nếu không có chiến lược dữ liệu bài bản.
Muốn liên thông, minh bạch, tự động, dữ liệu phải chuẩn, phải đồng bộ, phải được kiểm soát tốt trước.

Bài học 3: Blockchain không thể cứu được một tổ chức thiếu năng lực nội bộ

Case: PBoC, Các ngân hàng thương mại Trung Quốc (giai đoạn 2017-2020)

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã thúc đẩy mạnh mẽ việc áp dụng blockchain trong hệ thống tín dụng, định danh và giao dịch giữa các ngân hàng thương mại.

Tuy nhiên, sau giai đoạn đầu, nhiều ngân hàng tham gia bị đánh giá không tiếp tục vận hành hiệu quả, dẫn đến sự tụt giảm niềm tin và đầu tư.

Lý do:

  • Nhân sự thiếu kiến thức blockchain chuyên sâu

  • Mỗi đơn vị triển khai khác nhau, không có tiêu chuẩn chung

  • Thiếu năng lực chuyển đổi tổ chức để tích hợp blockchain vào vận hành thực tế

? Bài học:
Không có đội ngũ hiểu blockchain thì công nghệ tốt đến mấy cũng chỉ là công cụ rời rạc.
Đào tạo nội bộ là nền tảng bắt buộc nếu muốn ứng dụng công nghệ mới.

Đừng hỏi “nên chọn công nghệ gì?” mà hãy hỏi “vấn đề của mình có thực sự cần blockchain không?”

Công nghệ không sai. Nhưng sai người, sai lúc, sai cách áp dụng thì công nghệ chỉ làm mọi thứ… sai nhanh hơn.

Nếu muốn triển khai blockchain thành công trong ngành tài chính – ngân hàng, cần trả lời rõ 3 câu hỏi trước:

  1. Vấn đề nào thực sự cần blockchain, thay vì công cụ đơn giản hơn?

  2. Dữ liệu & hệ thống nội bộ đã sẵn sàng để tích hợp chưa?

  3. Đội ngũ đã có năng lực hiểu, phản biện và triển khai công nghệ mới này chưa?

Giải pháp từ KeyPerson: Xây năng lực nội bộ trước khi nghĩ đến công nghệ

Khóa học “Blockchain for Finance and Banking” được thiết kế dành riêng cho cán bộ ngân hàng:

  • Hiểu đúng bản chất blockchain, CBDC, DeFi, token hóa

  • Phân biệt công cụ và ứng dụng phù hợp

  • Phân tích các case thành công – thất bại trên thế giới

  • Xây nền tảng tư duy để dẫn dắt chuyển đổi công nghệ đúng hướng